ศาสตร์พระราชา

ทรงเป็นนักอนุรักษ์จากผืนดินจรดชายฝั่ง (ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.จันทบุรี และโครงการสวนสมุนไพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี จ.ระยอง)

จันทบุรี

ด้วยการศึกษาลักษณะภูมิประเทศของไทยในทุกภูมิภาคอย่างครบถ้วนในทุกมิติของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทำให้โครงการที่มีลักษณะเป็นศูนย์การศึกษาพัฒนาเกิดขึ้นหลายแห่ง เช่น โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ก็ถือเป็นอีกแห่งหนึ่งซึ่งก่อกำเนิดขึ้นจากพระอัจฉริยภาพของพระองค์ด้านสิ่งแวดล้อม จัดตั้งขึ้นเพื่อการศึกษาและการอนุรักษ์ป่าชายเลน ทั้งพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์น้ำ โดยเมื่อคราวเสด็จพระราชดำเนินประกอบพิธีเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ที่จังหวัดจันทบุรี ในปีพ.ศ. 2524 ได้มีรับสั่งกับผู้ว่าราชการจังหวัด ให้พิจารณาจัดหาพื้นที่ป่าสงวนเสื่อมโทรมหรือพื้นที่สาธารณะที่เหมาะจะจัดทำโครงการพัฒนาอาชีพการประมงและการเกษตรในเขตที่ดินชายฝั่งทะเลจังหวัดจันทบุรี และพระราชทานเงินที่ราษฎรได้ร่วมทูลเกล้าฯ ถวายโดยเสด็จพระราชกุศลเพื่อเป็นทุนริเริ่มโครงการทำการศึกษาทดลองวิจัยเพาะพันธุ์สัตว์น้ำชายฝั่งและอนุรักษ์พันธุ์ไม้ของป่าชายเลนจนได้จัดสร้างในปี 2525 พระองค์ทรงให้ความสำคัญกับป่าชายเลนไม่น้อยกว่าทรัพยากรอื่นๆ เพราะมีประโยชน์ต่อระบบนิเวศของพื้นที่ชายฝั่งทะเลอ่าวไทยซึ่งได้ถูกบุกรุกทำลายจากผู้แสวงหาประโยชน์ ส่วนตน การมาเที่ยวที่นี่ ผู้ที่มาจะได้รับชมความสวยงามของธรรมชาติ ชายฝั่งทะเล อีกทั้งยังได้เรียนรู้การพัฒนาอย่างยั่งยืนด้วยการศึกษาเรียนรู้ วิจัยทดลอง ที่ถูกรวบรวมไว้ ณ ศูนย์ฯแห่งนี้ ด้วยน้ำพระทัยอันหาที่สุดมิได้


เพื่อเป็นการศึกษาธรรมชาติและพักผ่อนหย่อนใจไปพร้อมกัน แนะนำให้เดินตามทางสะพานศึกษาธรรมชาติป่าชายเลน อ่าวคุ้งกระเบนซึ่งเป็นเส้นทางที่จะทำให้ได้เดินชมพันธุ์ไม้ หลากหลาย เมื่อข้ามสะพานแขวนไปสู่ป่าธรรมชาติ จะเห็นไม้โกงกางขึ้นอย่างหนาแน่นแล้ววกกลับผ่านแปลงทดลองการปลูกป่าผสมผสานกับการเลี้ยงปลาผ่านบ่อทดลองการเลี้ยงกุ้งทะเล โดยระบบชลประทานน้ำเค็มไปสิ้นสุดเส้นทางที่ศาลาเชิงทรง ซึ่งอธิบายลักษณะของพื้นที่และพันธุ์ไม้ที่ขึ้นอยู่ระหว่างรอยต่อป่าชายเลนกับป่าบกเรียกได้ว่าเต็มอิ่มกับความเพลิดเพลินของอาหารทะเลและความรู้ของการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมชายฝั่ง

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
31 ม.4 ต.คลองขุด อ.ท่าใหม่ จ.จันทบุรี 22120
โทร. 0 3943 3216




การเดินทาง
เริ่มจากถนนสุขุมวิท กิโลเมตรที่ 302 ใช้ทางหลวงหมายเลข 3399 เป็นระยะทางประมาณ 70 กิโลเมตร ก็จะถึงศูนย์ศึกษา การพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

จากนั้นหากขับรถกลับเข้ากรุงเทพฯ ผ่านจังหวัดระยอง ก็ควรแวะโครงการสวนสมุนไพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีโดยบริษัท ปตท. จำ กัด (มหาชน) ที่นี่เป็นแหล่งรวบรวมพันธุ์สมุนไพรมากกว่า 20,000 ต้น (กว่า 260 ชนิด) บนเนื้อที่กว่า 60 ไร่ ภายใต้แนวคิดมิติการเรียนรู้ด้านสมุนไพรอย่างสนุกสนานโดยในพิธีเปิดวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2528 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีได้เสด็จฯ ประกอบพิธีเปิดป้าย และทรงปลูกต้นจันทน์เทศไว้ ณ สวนแห่งนี้ด้วย

ที่นี่มีการจัดแบ่งพืชพรรณตามกลุ่ม ตามสรรพคุณการรักษาโรคในตำ รายาไทยโบราณ ประมาณ 20 กลุ่ม เช่น กลุ่มพืชหอม กลุ่มพืชถอนพิษสมุนไพรที่เป็นยาระบาย ถ่ายพยาธิ แก้ท้องเดินสมุนไพรที่ช่วยในการรักษาโรคมะเร็ง เป็นต้นซึ่งพืชเหล่านี้ถือเป็นแหล่งความรู้ทางมรดกภูมิปัญญาไทยที่นับวันอาจสูญหายไป โดยภายในส่วนแรกที่เป็นอาคารเฉลิมพระเกียรติ 50 พรรษา จะจัดแสดงนิทรรศการและมีสื่อเรียนรู้หลายรูปแบบ ทั้งห้องฉายการ์ตูนอนิเมชั่นห้องเจ้าฟ้านักอนุรักษ์ ซึ่งรวบรวมพระจริยวัตรของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรม-ราชกุมารี ที่ทรงเป็นนักอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม บ้านหมอยา บ้านเรือนจำ ลองที่มีหมอพื้นบ้านคอยปรุงยาสมุนไพรให้ นิทรรศการตรวจธาตุเจ้าเรือนด้วยตัวเอง ให้ได้รู้ว่าอาหารแบบใดที่เหมาะกับธาตุของตน นิทรรศการเรียนรู้ประโยชน์ของสมุนไพร เป็นตู้ยาจีนโบราณแบบลิ้นชักไม้ติดผนัง สำหรับเก็บพืชสมุนไพร และ บอกสรรพคุณของแต่ละชนิดเอาไว้ ซึ่งจะมีมัคคุเทศก์บรรยายให้ฟังอยู่ทุกจุด

ใครที่ชอบและสนใจในเรื่องพรรณไม้และพืชสมุนไพรไทย จะต้องเพลิดเพลินกับการนั่งรถ NGV ชมในส่วนของสวนสมุนไพรกับมัคคุเทศก์ที่คอยบรรยายและไขข้อสงสัยกันไปตลอดทางโดยไม่มีค่าใช้จ่าย แล้วแวะทานอาหาร เครื่องดื่มซื้อของที่ระลึก และลองนวดเพื่อสุขภาพ

โครงการสวนสมุนไพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี
ถนนทางหลวงหมายเลข 3191 ต.มาบข่ากิ่ง อ.นิคมพัฒนา จ.ระยอง
โทร. 0 3891 5213

เมนูแนะนำอาหารพื้นถิ่น
ข้าวคลุกพริกเกลือจ.จันทบุรี  นำน้ำจิ้มซีฟู้ดรสเด็ดมาเป็นส่วนผสมสำคัญในการผัดข้าว ใส่กุ้งฝอยแห้งคลุกกับข้าวสวยร้อนๆ จะแกล้มด้วยกุ้ง ปลาหมึก หรืออื่นๆ ก็ตามใจชอบ

ทริปตัวอย่าง 2วัน 1คืน
วันแรก เดินทางไปชมความอุดมสมบูรณ์ของป่าชายเลนที่ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ขึ้นหอดูนกและชมทิวทัศน์ งดงามของเวิ้งอ่าวเพื่อศึกษาหลักการดำเนินชีวิตแบบพอเพียง
พักค้างคืนที่จันทบุรี
วันที่สอง ขึ้นเนินนางพญา ชมวิวถนนเฉลิมบูรพาชลทิตจากทางด้านบน และท่องเที่ยวเชิงศึกษาสวนสมุนไพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี อ.นิคมพัฒนา จ.ระยอง

ขอบคุณแหล่งที่มา คู่มือ "ก้าวแรกสู่๙ที่ยิ่งใหญ่"