เทศกาลชมดอกกระเจียว จ.ชัยภูมิ และการจัดการเพื่ออนุรักษ์ของอุทยานแห่งชาติป่าหินงาม

Article Green Story

เข้าสู่ฤดูฝนที่ไร ตามยอดภูของจังหวัดชัยภูมิมักชูช่อไปด้วยดอกกระเจียว หรือดอกบัวสวรรค์ ราชินีแห่งมวลไม้ดอกของขุนเขา ที่ออกดอกชูช่ออวดตัวเพียงปีละหนึ่งครั้งเท่านั้น ภาพกลีบดอกสีชมพูอมม่วง แทรกแซมอยู่ตามทุ่งหญ้าเขียวขจี  สวยงามน่าดูชม ได้รับความนิยมจนกลายเป็นเทศกาลประจำจังหวัด ดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งในและต่างถิ่น สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำให้กับชุมชน

 

‘ดอกกระเจียว’ เป็นดอกไม้ของต้น ‘กระเจียว’ พืชในตระกูลเดียวกับ ‘ขิง-ข่า’ มีลักษณะที่สะสมอาหารไว้ในหัวใต้ดินยามฤดูแล้ง และค่อยๆ เจริญเติบโตออกดอกพร้อมขยายพันธุ์ในฤดูฝน จริงๆ กระเจียวเป็นพืชที่สามารถพบได้ทั่วไปในป่าโปร่ง ตามโคก โขดหิน หรือร่มไม้ใหญ่ มักเกิดในเขตที่ลุ่มชื้น ตามธารน้ำ หรือบริเวณหัวไร่ปลายนา โดยเฉพาะแถบภาคเหนือและอีสาน คนท้องถิ่นนิยมนำมาบริโภคเป็นอาหาร ‘ดอกอ่อน’ กินแกล้มกับน้ำพริก ก้อย ลาบ ฯลฯ ‘หน่ออ่อนในดอกอ่อน’ มีฤทธิ์เผ็ดร้อน สามารถนำมาต้มเป็นยาขับลม

 

ดอกกระเจียวที่เราเห็นบนป่าหินงาม เป็นต้นกระเจียวที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ ลักษณะก้านเล็กและยาวเพียง 20-40 เซนติเมตร คนละสายพันธุ์กับดอกกระเจียวที่คนพื้นถิ่นนิยมรับประทาน แม้กระเจียวป่า จะอาศัยอยู่ภายใต้สภาวะแวดล้อมคุมฟ้าฝนไม่ได้ แต่ต้นกระเจียวเหล่านี้ ไม่ได้แข็งแกร่งอย่างที่ควร เพราะเมื่อไรที่มีนักท่องเที่ยวกระโจนลงสู่ทุ่ง มีความเสี่ยงสูงที่ยอดดอกจะหัก ตัวหน่อจะตาย ลำต้นจะช้ำ และอาจลุกลามไปถึงปีหน้าที่จะไม่มียอดอ่อนแตกหน่อ ชูช่ออวดตัวได้อีก

 

เทศกาลท่องเที่ยวดอกกระเจียวบาน จัดขึ้นระหว่างเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคมของทุกๆ ปี โดยมีสถานที่ชมดอกกระเจียวสำคัญ 2 แห่ง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติป่าหินงาม ในเขตอำเภอเทพสถิต และ อุทยานแห่งชาติไทรทอง ในเขตอำเภอหนองบัวระเหว ความบอบบางของดอกกระเจียวทำให้เจ้าหน้าที่อุทยานต้องหามาตรฐาน

 

 

1.มีการจัดการบริหารคนตั้งแต่แรกเริ่ม

ด้วยจำนวนผู้เยี่ยมชมมหาศาลตลอดเทศกาลชมดอกกระเจียว อุทยานแห่งชาติป่าหินงามจึงจำเป็นต้องจัดสรรวิธีการเข้าชมตังแต่แรกเริ่ม นักท่องเที่ยวทุกคนไม่ว่านำรถส่วนตัวมาหรือไม่จะต้องใช้บริการรถรางรับส่งภายในของอุทยานเท่านั้น ซึ่งถูกจัดเตรียมไว้ตรงประตูทางเข้า และมีจุดจอดประจำอยู่ตามจุดสำคัญต่างๆ ของอุทยาน จำนวนรอแต่ละรอบก็ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาที รถรางของอุทยานไม่เพียงแต่ทำหน้าที่รับ-ส่งผู้โดยสารแต่ในละจุด แต่ยังทำหน้าที่เป็นรถนำทัวร์ มีไกด์ท้องถิ่นซึ่งเป็นอาสาสมัครคอยบอกเล่าเรื่องราวของอุทยานฯ ป่าหินงามตลอดทาง ซึ่งการจัดการคนตั้งแต่เริ่มแบบนี้ ทำให้อุทยานสามารถควบคุมปริมาณการเข้าออก ความหนาแน่น และลดความแออัดของรถส่วนตัวได้

 

2.ตามแหล่งท่องเที่ยวมีทางเดินระแนงไม้ตลอดเส้นทาง

อย่างที่ทราบกันว่าดอกกระเจียวป่านั้นบอบบาง และเพื่อเป็นการรบกวนธรรมชาติน้อยที่สุด อุทยานแห่งชาติป่าหินงามจึงทำระแนงทางเดินใหม่ ยกสูงจากพื้นดินราว 1 เมตร นักท่องเที่ยวไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ วัยรุ่น หรือผู้สูงวัย ก็สามารถเข้าเที่ยวชมได้อย่างสบาย ไม่ต้องลำบากเดินบนทางลื่นชื้นแฉะ เพราะดอกกระเจียวชอบอยู่บนพื้นที่ลุ่มชื้น ไม่ต้องเสี่ยงต่อการทำลายธรรมชาติ หรือระบบนิเวศน์ใดๆ ซึ่งตลอดเส้นทางชมดอกกระเจียวกว่า 2 กิโลเมตร นอกจากทางเดินยังกว้างขวางชนิดเดินสวนกันได้สบาย ทางอุทยานยังทำจุดแวะพักให้นักท่องเที่ยวได้ลงไปถ่ายรูปกับดอกกระเจียวอย่างใกล้ชิด ในมุมมองที่ไร้ฝูงชน ถูกใจนักท่องเที่ยวทุกไลฟ์สไตล์นักแล

 

3.“ขยะในมือทันลงถังเถอะครับ”

แม้จะต้อนรับนักท่องเที่ยวมหาศาล แต่สิ่งที่สร้างความประทับใจให้เรามากที่สุด คือ ความสะอาด ไม่ว่าจะเป็นในตัวอุทยานฯ เอง หรือบริเวณจุดขายของที่ระลึก สำหรับผู้เขียนถือว่าสะอาดมากเมื่อเทียบกับจำนวนนักท่องเที่ยวจากทุกสารทิศที่หลั่งใหลเข้ามา ที่นี่ พ่อค้า แม่ค้า ไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าไปขายของด้านในเฉกเช่นแหล่งท่องเที่ยวบางแห่ง มีถังขยะให้บริการจำนวนมาก หาง่ายมาก และมีประจำอยู่แถบทุกที ขอเพียงแค่นักท่องเที่ยวไม่มักง่ายเพียงเท่านั้น

 

อันที่จริงการจัดการลักษณะนี้ ไม่ใช่สิ่งใหม่ที่เกิดขึ้นในบ้านเรา หรือตามสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ ในโลก หากแต่เป็นสิ่งพื้นฐานที่ใครๆ ก็นำมาใช้ ทว่าสำหรับประเทศไทย การบริหารจัดการตามแหล่งท่องเที่ยวมักถูกละเลยจากผู้ประกอบการ ด้วยเห็นแก่เม็ดเงินมหาศาลเป็นสำคัญมากกว่า แต่หากคิดกลับกันสักนิด ตราบใดที่เรารักษาดูแลสิ่งเหล่านั้นได้ดี ไม่ว่าแหล่งท่องเที่ยวนั้นจะเป็นของรัฐหรือเอกชนก็ตามแต่ ความงามตามธรรมชาติที่เรารักษาดูแลไว้ ก็จะตอบแทนเราได้อย่างยั่งยืน ตัวนักท่องเที่ยวเองก็ต้องตระหนักรักษ์โลก ถึงพฤติกรรมอันไม่ควรพึงกระทำของตน ใจเขาใจเรา ดูแลรอบด้านเพื่อสถานที่สวยๆ จะได้อยู่กับเราไปนานๆ

 

Getting There

การเดินทางไปจังหวัดชัยภูมิ ไม่มีสายการบินใดให้บริการ แนะนำให้ขับรถยนต์ส่วนตัว หรือรถขนส่งมวลชนสาธารณะ ดังนี้

  • รถตู้: บริษัทเทพสถิตทัวร์ มีรถออกทุกๆ ชั่วโมง เส้นทาง จตุจักร-รังสิต-สระบุรี-ชัยบาดาล-ลำสนธิ-เทพสถิต อัตราค่าบริการท่านละ 200 บาท สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ 08 9946 8279
  • รถโดยสารประจำทาง: บริษัทเพชรประเสริฐทัวร์ สาย 9903 รถทัวร์โดยสารรถปรับอากาศชั้น 1 กรุงเทพมหานคร-หนองบัวระเหว-ชัยภูมิ สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ 0 2936 1977