ศาสตร์พระราชา

พลิกฟื้นผืนป่าเสื่อมโทรมสู่เกษตรแผนใหม่ (ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่โถ , สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ จ.เชียงใหม่)

เชียงใหม่


พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชได้เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎรบนพื้นที่ราบสูงหรือดอยต่างๆ หลายครั้ง พบว่าที่แม่โถในเขตอำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ มีสภาพดินที่เสื่อมโทรม ถูกกัดเซาะจากน้ำป่าไหลหลากจึงทรงมีพระราชดำริในการหาแนวทางให้ชาวเขายากจนรู้ถึงการทำการเกษตรที่ยั่งยืนและรักษาป่าต้นน้ำ ด้วยน้ำพระทัยที่เปี่ยมด้วยพระเมตตา เมื่อพระองค์ก้าวมาเยี่ยมเยือนราษฎร ในสมัยก่อนชาวเขาแถบนี้มีอาชีพปลูกฝิ่น ทำไร่เลื่อนลอย จนเมื่อพระองค์ท่านได้มีพระราชดำริที่จะส่งเสริมและพัฒนาสภาพความเป็นอยู่ของชาวเขาในพื้นที่ จึงทรงจัดตั้งศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่โถนี้ขึ้น ตามแนวนโยบายส่งเสริมอาชีพเกษตรแผนใหม่ เปลี่ยนการปลูกฝิ่นให้เป็นพืชเศรษฐกิจที่เหมาะกับภูมิประเทศให้ความรู้เรื่องระบบชลประทานขนาดย่อมจนชาวเขาพึ่งพาตนเองได้จากอาชีพเกษตรกรรม

นอกจากแปลงผักปลอดสารพิษแล้ว ยังมีโรงเรือนปลูกผักบนพื้นที่กว้างขวาง ปลูกผักปลอดสารพิษหลายชนิด อีกทั้งภูมิทัศน์ของโครงการหลวงแห่งนี้ยังสวยงามจับใจ ด้วยภาพภูเขาสลับซับซ้อนทอดยาว หากแค่แวะมาเยี่ยมชมนั้นยังไม่เพียงพอต่อจิตใจที่รักธรรมชาติ ไม่ไกลจากโครงการยังมีอุทยานแห่งชาติแม่โถ ที่มีที่พักสำหรับรองรับนักท่องเที่ยวหลายหลัง และมีจุดชมวิวแม่โถที่ตั้งอยู่ด้านหน้าบ้านพัก สามารถมองเห็นวิวภูเขาแบบ 360 องศา สมราคาสวรรค์บนดิน

หากจะกล่าวว่าที่นี่คือสวรรค์บนดินก็คงไม่ผิดไปมากนัก เพราะเราสามารถสัมผัสได้จริง เพียงแค่เดินทางขึ้นสู่ภาคเหนือมายังศูนย์พัฒนาโครงการแม่โถ ที่มีชาวเขาเผ่าม้งและกะเหรี่ยงเป็นเจ้าบ้าน เพียงแต่สวรรค์บนดินแห่งนี้เกิดขึ้นและเป็นจริงได้เพราะพ่อผู้ไม่เคยย่อท้อต่อความยากลำบากในการช่วยเหลือประชาชนคนไทยของพระองค์ เสมือนว่าพระองค์ท่านคือเทวดาในใจของคนไทยทุกคน

ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่โถ
บ้านแม่โถ ม.1 ต.บ่อสลี อ.ฮอด จ.เชียงใหม่
royalprojectthailand.com/maetho 

ภาคเหนือนั้นยังคงมีสภาพป่าเสื่อมโทรมที่เป็นผลมาจากการบุกรุกพื้นที่ป่าไม้ ทำไร่เลื่อนลอยปลูกข้าวไร่ ข้าวโพด ฝิ่นอีกหลายแห่ง และด้วยพระประสงค์ที่จะช่วยเหลือชาวบ้านให้มีพื้นที่ทำกินเป็นหลักแหล่ง พระบาทสมเด็จพระปรมินทร-มหาภูมิพลอดุลยเดช จึงได้ทรงจัดตั้งสถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ขึ้น เพื่อทำวิจัยด้านไม้ดอกไม้ประดับ พืชผักและผลไม้ ให้ผลผลิตมีมาตรฐาน ส่วนพืชไร่ก็ส่งเสริมให้เกษตรกรขยายพันธุ์ข้าวนอกจากนั้นทรงถ่ายทอดความรู้เพื่อส่งเสริมรายได้ของครอบครัวชาวกะเหรี่ยงและม้งที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ ให้พัฒนาควบคู่ไปกับการสร้างความเข้มแข็งของชุมชน และไม่ลืมที่จะฟื้นฟูอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้อยู่คู่กับชาวเขาไปแสนนาน

ในสถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ไม่ได้มีเพียงพื้นที่เพาะปลูกพืชเท่านั้น ยังมีจุดเยี่ยมชมด้านในที่สวยงาม อย่างสวน 80 พรรษา ที่จัดขึ้นเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงมีพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา มีทั้งไม้ดอก ไม้ยืนต้น และดอกไม้เมืองหนาว แล้วยังมีน้ำตกและสวนหลวงสิริภูมิแหล่งรวบรวมพันธุ์เฟิร์นหลายชนิด สวนกุหลาบพันปี โรงเรือนพืชกินสัตว์ และอีกหลายแห่งที่น่าไปศึกษา เพราะเราทุกคนจะสัมผัสได้ถึงพระเมตตาที่ยิ่งใหญ่ของพระองค์ ด้วยความเจริญความเปลี่ยนแปลง ที่แทบจะจำภาพเดิมๆ ไม่ได้

202 ม.7 ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่
โทร. 0 5328 6777
www.royal-inthanon.com 

หากมีเวลาแวะผ่านไปชมผาช่อ ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดจากการกัดเซาะของลมฝนทำให้แผ่นดินส่วนที่เชื่อกันว่า เมื่อหลายร้อยหรือพันปีก่อนเคยเป็นทางเดินน้ำของแม่น้ำปิงแต่เมื่อกระแสน้ำย้ายไปทางทิศอื่น แผ่นดินก็ยกตัวสูงทับถมกันเป็นชั้น กลายเป็นผาและเสาดินที่มีรูปร่างหน้าตาแปลก สูงใหญ่เกือบ 30 เมตร น่าตื่นตาตื่นใจเมื่อได้ไปเยือน

การเข้าไปชมผาช่ออาจจะต้องเดินออกกำลังกายกันสักนิด ผ่านเส้นทางศึกษาธรรมชาติที่ต้องเจอกับลำธารน้ำแห้ง เดินขึ้นดอยเล็กน้อย และช่วงเวลาที่ดีที่สุดของวันคือช่วงเช้า จะสามารถมองเห็นท้องฟ้าเป็นสีฟ้าสดใส ถ่ายรูปสวยเห็นชัดเจน หรือบ่ายแก่ๆ ที่แสงสีทองสะท้อนลงมากระทบกับประติมากรรมธรรมชาติ ภาพที่ถ่ายออกมาจะต่างกับช่วงเช้า กลายเป็นเงาที่ดูมีศิลปะต่างไปอีกแบบ

ผาช่อ อุทยานแห่งชาติแม่วาง
ต.สันติสุข อ.ดอยหล่อ จ.เชียงใหม่ 50160
โทร. 08 2765 852

คราวนี้มาถึงคนที่มีความชื่นชอบดื่มกาแฟรสเลิศความสนใจเรื่องของเครื่องดื่มยอดนิยมของคนวัยทำงาน ก็ต้องขึ้นดอยม่อนจอง ชาวบ้านอำเภออมก๋อยที่เป็นชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยงหันมาปลูกกาแฟพันธุ์อาราบิกากัน หลังจากที่รู้ว่าไม่เห็นต้องปลูกฝิ่น เพราะกาแฟนั้นเหมาะกับอมก๋อยมากที่สุด ทั้งในเรื่องของสภาพอากาศความสูง และปริมาณของฝน แม้จะต้องผ่านอุปสรรคนานัปการกว่าที่ชาวอมก๋อยจะยอมรับว่าสามารถปลูกเมล็ดพันธุ์นี้และนำไปขายเลี้ยงชีพได้จริง จากฝิ่นเป็นไร่กะหล่ำปลี มะเขือเทศผลไม้เมืองหนาว จนไปถึงกาแฟ แต่พวกเขาก็มีกำลังกาย กำลังใจ ก้าวตามรอยที่พ่อเริ่มไว้ให้เพื่อสร้างเสริมความแข็งแรงของชุมชนให้พึ่งพาตนเองได้ โดยผลิตเมล็ดกาแฟอย่างครบวงจรด้วยความใส่ใจในทุกขั้นตอน เพื่อให้ได้กาแฟรสเลิศที่ไม่ซ้ำใคร

แม้ปัญหาทั้งด้านคุณภาพและการขนส่งนั้นไม่ได้ง่ายเลยสำหรับชาวเขาบนดอย ในอดีตไม่มีเส้นทางการคมนาคมที่สะดวก บางจุดมีแต่เฮลิคอปเตอร์ที่เข้าถึงพื้นที่เท่านั้น แต่สุดท้ายพวกเขาก็เดินตามรอยพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชที่ได้ทรงส่งเสริมให้ปลูกกาแฟทดแทนฝิ่นซึ่งนอกจากสร้างรายได้แล้วยังเป็นการอนุรักษ์ฟื้นฟูป่าไม้อีกด้วย

อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่
โทร. 0 5346 7060

เมนูแนะนำอาหารพื้นถิ่น
น้ำพริกถั่วเน่าแข็บจ.เชียงใหม่
เพิ่มความเจริญอาหารด้วยน้ำพริกที่ทำจากพริกแห้งและถั่วเน่าแข็บย่างไฟ แล้วโขลกรวมกัน ใส่เกลือ กระเทียมเพิ่มรสชาติ ให้เข้าถึงรสชาติน้ำพริกแบบล้านนา

ทริปตัวอย่าง 3วัน 2คืน
วันแรก           
เดินทางไปถึงจังหวัดเชียงใหม่ เรียนรู้การปลูกผักในโรงเรือนพลาสติกที่ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่โถ จังหวัดเชียงใหม่พักค้างคืนในโครงการหลวงแม่โถ

วันที่สอง
ชมแปลงทดลองการเกษตรพืชเมืองหนาวที่ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ (ขุนวาง)ชมความงดงามของธรรมชาติที่ผาช่อ อุทยานแห่งชาติแม่วาง
พักค้างคืนที่ดอยอินทนนท์

วันที่สาม
ชมสวนกุหลาบหลวงห้วยผักไผ่ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทุ่งเริง อ.หางดง และรับประทานอาหารกลางวัน พลางชมแปลงกุหลาบนานาพันธุ

 
ขอบคุณแหล่งที่มา คู่มือ "ก้าวแรกสู่๙ที่ยิ่งใหญ่"